Ouders moeten grafrechten overdragen aan schoonzoon

14 december 2023 | Personen- en familierecht

Na het plotseling overlijden van een zwangere vrouw regelen haar ouders de uitvaart. De weduwnaar wil echter de grafrechten, iets wat de ouders weigeren. Dat is onrechtmatig, aldus het gerechtshof.

Als een zwangere vrouw overlijdt, regelen haar ouders de begrafenis. Moeder en ongeboren kind komen in een dubbelgraf. De echtgenoot wordt verdacht van de moord op de vrouw. Vanuit de gevangenis laat hij weten het niet eens zijn met de keuze van de begraafplaats. Twee dagen voor de begrafenis oordeelt de forensisch patholoog dat het overlijden waarschijnlijk komt door een zwangerschapscomplicatie. De strafzaak wordt geseponeerd.

Immateriële schade

Na lange procedures over herbegraving, die de man tot aan de Hoge Raad verliest, wil hij nu dat de ouders de grafrechten aan hem overdragen. Daarvoor stapt de man naar de rechtbank. Als de ouders dat niet doen, moeten zij zijn immateriële schade of vermogensschade vergoeden, € 153.000. De rechtbank wijst dat af. De man gaat in hoger beroep bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden.

Zorgplicht

Hebben de ouders onrechtmatig gehandeld door de vrouw te begraven op een begraafplaats tegen de wens van de man in? De ouders hebben in deze moeilijke tijden de uitvaart geregeld. Daarbij rustte op hen een zorgplicht om dat op een goede manier te doen, waarbij rekening moest worden gehouden met de gerechtvaardigde belangen van de man. Van belang is dat de ouders ervan overtuigd waren dat de man niets met de dood van de vrouw te maken had, dat de man en de vrouw sinds 1996 samen waren en in 2011 samen een zoon kregen. De ouders waren verplicht om de uitvaart zoveel mogelijk volgens de wens van de man vorm te geven. Onder ‘normale omstandigheden’ had de man zelf de uitvaart geregeld. De ouders hadden meer met de man moeten overleggen, maar de zorgplicht is niet dusdanig geschonden dat sprake is van onrechtmatig handelen.

Overdracht grafrechten

Hebben de ouders onrechtmatig gehandeld door te weigeren de grafrechten aan de man over te dragen, nadat hij daar om had gevraagd? In deze zaak kregen de ouders de grafrechten in een zeer uitzonderlijke omstandigheid: de man kon vanwege de detentie de uitvaart niet regelen en de grafrechten verwerven. Dit was niet aan hem te wijten. Het weigeren de grafrechten over te dragen is dan in strijd met wat volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt. Zo is de man de mogelijkheid ontnomen het graf in te richten naar eigen wens. Hij weet nu ook niet zeker of hij bij zijn eigen overlijden in het graf kan worden bijgezet en of de grafrechten na zijn overlijden toekomen aan hun zoon. Herbegraven is geen optie: dat is een ongerechtvaardigde inbreuk op hun grafrust, en dat wil de man ook niet.

Psychisch letsel

De man stelt dat hij door dit alles psychisch letsel heeft opgelopen, maar onderbouwt dat niet. Maar in dit geval, aldus het hof, liggen de nadelige gevolgen zo voor de hand dat een aantasting in de persoon kan worden aangenomen. Voor de man was het graf zeer betekenisvol maar nu – het is inmiddels negen jaar na het overlijden – hij geen zeggenschap heeft over de inrichting, is het dat niet meer. Voor hem en zijn zoon is het graf een onwezenlijke plek, ze komen niet toe aan rouwverwerking.

Geen schadevergoeding

Het hof oordeelt dat de ouders de grafrechten aan de man moeten overdragen. Daarmee vervalt de geëiste schadevergoeding. De man moet wel de kosten die de ouders hebben gemaakt voor de verkrijging van de grafrechten en voor het onderhoud van het graf aan hen vergoeden.

ECLI:NL:GHARL:2023:10136

Bron:Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden| jurisprudentie| ECLI:NL:GHARL:2023:10136 200.315.380/01| 27-11-2023